Αυτοκαθορισμός

Αυτοκαθορισμός

Κυριακή, 30 Ιουλίου 2017



Έχουμε γεμίσει από επίδοξους στρατηγούς και υποτακτικούς στρατιώτες. 
Μερικές φορές είναι το ίδιο πράγμα και δεν το ξέρουν κιόλας. 
Άλλες φορές είναι μόνον το ένα από τα δύο.
Δεν έχω κάνει σκοπό της ζωής μου να διακρίνω μεταξύ αυτών των κατηγοριών ποιός είναι τι και τι θεωρεί για τον εαυτό του ότι είναι.
Ούτε πρόκειται να το κάνω αυτό το σχολαστικό άθλημα σκοπό της ζωής μου, ειδικά αφ'ότου κατανόησα ότι ζω σε ένα επικίνδυνο εθελοντικόν σε μεγάλο βαθμό κωλοχώριον της ασταθούς οριακής περιφέρειας της μητροπολιτικής εγκληματικής οργάνωσης με το όνομα "δυτικός κόσμος"..
Ούτε πρόκειται όμως να μασήσω το κουτόχορτο πως έξω από αυτό το πράμα βρίσκονται κάτι καλοί άνθρωποι γενικά που δεν ξέρουν τίποτα και τους πιάσανε-πιάσαμε κορόϊδα..

Ιωάννης Τζανάκος

Τρίτη, 18 Ιουλίου 2017

Σίγμα..







Ένα σίγμα στην αρχή των δρόμων
ανοίγει και κλείνει τα ύδατα του ήλιου
να μη τυφλώνονται οι άνθρωποι, 
όλο φωνήεντα φωνήεντα..
 
Ας κυλήσουν λοιπόν οι μέρες
με ψωμί και νερό σιγμικό
Ο ήλιος καίει,
 
Τελώ ένα φυλαγμένο φως
Κι ένα τέλος για αρχή θα ταξιδέψω 
ως το τέλος,
Θέλω να σας αγαπήσω
μα δε μπορώ,
 
Ένα παράταιρο μήνυμα
περιφραγμένο στο αδύνατο 
να συμβεί..
 
 
Ήταν δύσκολο να χαθούμε
σε αδιανόητο ταξίδι
ας το αφηγούνται όλα τα τραγούδια
όλοι οι χάρτες,
 
Κυριακές και Δευτέρες μοιρασμένες
σε μονοπάτια
Τρίτες ξεκούραστες
Τετάρτη πάλι στον δρόμο..
 
Την Πέμπτη ανοίγω το βήμα να προλάβω
Έρχεται η μέρα 
που μου υποσχέθηκε
ο ουρανός
και δεν τον προλαβαίνω,
 
Θα φτάσω την άλλη μέρα
Για τις άλλες δε ξέρω..
 
 
 
Ιωάννης Τζανάκος
 

XeLiL Xemgin DeLaL

Η ελευθεριακή καθετότητα [1]


Εισαγωγή

Ζητήματα προς διερεύνηση και θεματοποίηση:

Σάββατο, 15 Ιουλίου 2017

Μικρό διήγημα.. - 2014-2017


Γραμμένο το 2014, το ξανααφιερώνω στον θείο μου, τώρα που παίρνει το δρόμο για την μεγάλη Πόλη, την Ισταμπούλ-Κωνσταντινούπολη, για να πάρει την θέση του στην ψαλτάδικη ιεραρχία ως ένας από τους πρωτοψάλτες του Πατριαρχείου, μακριά από "εθνικιστικές" ή "διεθνιστικές" αναπαραστάσεις.
Αυτός στην Πόλη, ο μουσικός συνεχιστής του, ο γιός του ο Ιάσωνας Τζανάκος στην Βιέννη να θεραπεύει την δυτική κλασική παράδοση, εμείς οι υπόλοιποι μπορούμε να χαζοκαμαρώσουμε λίγο ως "μέλη" του καλλιτεχνικού σογιού μας, γνωρίζοντας βέβαια ότι η περιπλάνηση είναι μοίρα για τον δημιουργό και η στασιμότητα θάνατος.. 

Μικρό διήγημα.. - Αυτοκαθορισμός

23 ιανουαρίου 2014

Αφιερωμένο στον Θείο μου Παναγιώτη Τζανάκο και τις αναμνήσεις του απ'το χωριό μας..





Είχε καταλάβει την ατιμία της πνευμονίας. 
Δεν έπρεπε να ξαναρρωστήσει. 
Όταν έπαιρνε το δρόμο ξανά, για να κατέβει από το χωριό και να πάει στη πόλη του τόπου του, τυλίγονταν με ένα βαρύ παλτό, έβαζε τις χοντρές μάλλινες κάλτσες, και άκουγε τα προσεκτικά λόγια των μεγαλύτερων για τους κινδύνους που έχει το κάθε μικρό παγωμένο αεράκι αν σε βρεί ακάλυπτο και ιδρωμένο από τη κούραση του δρόμου. 
Σταμάταγε συχνά και μάσαγε τα παξιμάδια του, έπινε νερό σε κάθε πηγή ακόμα κι αν δεν δίψαγε, μιλούσε σε κάθε πλάσμα που του άνοιγε τη κουβέντα, χωρίς να ξεχάσει να το χαιρετήσει. 
Έπρεπε να πηγαινοέρχεται συνέχεια, αν και όχι τόσο συχνά, στη πόλη. 
Είχαν πάψει να φοβούνται οι διαβάτες των μονοπατιών τους ληστές. 
Πέρσι, πριν ακόμα αρρωστήσει, τους είχαν πιάσει όλους, τους είχαν κρεμάσει σκοτωμένους πάνω σε μικρές σιδερένιες πόρτες περιφέροντας τα νεκρά σώματά τους σε όλα τα χωρία, με μιά μικρή ταμπελίτσα πάνω τους πού'λεγε "αυτά παθαίνουν οι εχθροί της πατρίδας" και άλλα τέτοια. 
Αυτός δεν φοβότανε τους ληστές. Είχε συναντήσει πολλές φορές μερικούς από δαύτους και είχε συνφάγει , ειδικά αν ήταν νύχτα και δεν τους έβλεπε κανείς. 
Ποτέ δεν άνοιξε κουβέντα μαζί τους. 
Με κανέναν δεν άνοιγε κουβέντα εδώ και χρόνια, από τότε που πέθανε το μοναδικό του παιδί. 
Είχε κάθε λόγο να μη μιλάει με κανέναν στο χωριό και κανείς δεν τον παρεξηγούσε από τότε που χάθηκε στη μαυρίλα του πένθους. 
Και πριν δεν μίλαγε πολύ. Σχεδόν καθόλου. 
Αλλά κι οι κατσαπλιάδες σα να ξέρανε και δε του μίλαγαν, άνθρωποι κι αυτοί ξένοι, ίσως να ένιωθαν πως έχουν κάτι κοινό μαζί του. 
Όταν κάτι γίνονταν κακό, όλοι ένιωθαν κάτι να τους δένει μαζί του. 
Τυλίγοντας το παλτό του πιο σφιχτά σκέφτηκε πως δε τον νοιάζει τίποτα από όλα αυτά, μα μήτε και λυπήθκε με τους θανάτους αυτούς που τον έφερναν κοντά με τους άλλους σχωριανούς και τού'διναν λίγη ψίχα χρόνου ακόμα να μη νοιάζεται για κανέναν. 
Τη μέρα που φέρανε το νεκρό σώμα ενός από τους κατσαπλιάδες δε βγήκε καθόλου απ'το παγωμένο σπίτι. 
Είχε την δικαιολογία της αρρώστειας του παιδιού. Κανείς δε νοιάστηκε πάλι. 
Τέλος πάντων. 
Τη μέρα που ξεκίνησε ξανά οι ακτίνες του πρωϊνού ήλιου πέφτανε όπως πάντα, σα βέλη στη καρδιά του. 
Κακό ξύπνημα έχει όποιος συναντά τον Ήλιο αν έχει τη καρδιά του στο πρόσωπο απλωμένη. 
Τα βέλη του φωτός διαπερνούν τα πιό προστατευμένα πρόσωπα,  τα ανοιχτά πρόσωπα, τα πρόσωπα του πένθους, τα σπάνε κομμάτια. 
Πόσο θα ήθελε να μη ξημερώνει ποτέ, να μένει μέσα στο σπίτι του αναδεύοντας τα ξύλα της φωτιάς, αν γίνονταν να έμενε κάπου μόνος του, μακριά απ'το χωριό. 
Αλλά έπρεπε να βγαίνει κάθε τόσο, να φεύγει και να ξαναγυρνά, να κάνει κάτι. 
Και ο ήλιος τον περίμενε όπως δε περίμενε κανέναν. 
Θά'πρεπε να τον καλοδεχτεί, να ανοίξει το παλτό, ν'αφήσει τις ακτίνες να χαιδέψουν το στήθος του, αλλά αυτό δε γίνεται. Έπεφτε πάνω του και τον έσπαγε, τον έκαιγε όπως ο εχθρός τα σπαρτά. 
Θα περπατήσει χωρίς ούτε μια σκέψη παραπάνω. Να μην αρρωστήσει ξανά. 
Να πεθάνει γέρος σαν την ελιά. Δυνατός σα πέτρα. Κάθε ώρα που κατέβαινε δε θυμόταν και ξέραινε τις σκέψεις μέχρι που έμοιαζαν μικρά κουκούτσια για φύτεμα. 
Είχε φυτέψει πολλά σε μέρη που δε ξαναπέρασε ποτέ. Δεν ήθελε να ξαναπερνά όπου σκέψεις. 
Έτσι κι'αλλιώς έρχονται ξανά και ξανά. 
Σα τις ακτίνες του Ήλιου, από ψηλά. 
Δεν έρχονται, ξεπροβάλανε πάλι όταν υψώνει το κεφάλι. 
Το ύψωσε για να δει που είναι. 
Μέσα στο πυκνότερο σημείο του δάσους έπρεπε να κοιτά κάποτε ψηλά, αν και δε βλέπει κανείς τίποτα εκεί ψηλά ακόμα κι αν είναι χαμένος. 
Γιατί κοιτάω ψηλά; σκέφτηκε..γιατί το κάνω; αφού δε βοηθά σε τίποτα και καίγομαι πάλι. 
Το άλλο που φοβάται όταν τριγυρνά στα μονοπάτια είναι τις μυρωδιές. 
Κάποιοι του είπαν πως σαπίζουν ακόμα πολλά πτώματα στις άκρες των μονοπατιών, και καλά θα κάνει να περνάει από τα γνωστότερα που έχουν καθαριστεί. 
Γιά όλα φρόντισε η χωροφυλακή. 
Και να μη φρόντισε υπάρχουνε ύαινες. 
Έχουν πληθύνει τώρα τελευταία, παρ'όλο που τα πτώματα σχεδόν τελείωσαν. 
Κάποιοι λένε πως τα πτώματα δε τελειώνουν, και δεν είναι μόνο οι κατσαπλιάδες που αφανίζονται. 
Αυτοί αφανίστηκαν για τα καλά. Είναι κι άλλοι. Πάντα είναι κι άλλοι. 
Με σκέψεις πάλι να μη σκέφτεται άλλο, έφτασε στο ένα αγαπημένο του σημείο. 
Εκεί που δε φαίνεται το χωριό ούτε στην άκρη του ορίζοντα. Παράξενο. 
Δε θέλει να φύγει όταν φεύγει μα όταν φεύγει θέλει να μην υπάρχει πίσω τίποτα από αυτό που άφησε. Μα θα ξαναγυρίσει. 
Κι όταν ξαναγυρνά δε θέλει να ζει το δρόμο μέχρι να δεί ξανά το χωριό του στον ορίζοντα. Αυτό είναι το δεύτερο αγαπημένο σημείο. 
Λίγο παρακείθε το ένα από το άλλο. 
Πολύ κοντά. Αλλά δεν είναι το ίδιο. 
Κι όταν από το ένα φτάνει στο άλλο άλλα είναι τα αισθήματα. 
Σα φεύγει και περνά από το σημείο που λιγοδείχνει το ορμητήριό του νιώθει το βαρύ πλάκωμα του αποχαιρετισμού και τρέχει, τρέχει μπρός, προς το πρώτο σημείο της αγάπης. 
Σα γυρνά και περνά από το σημείο αυτό, που' ναι το πιό κοντά στον ορίζοντα, το ξεπερνά με πυρετώδικη αδιαφορία και τρέχει, τρέχει μπρος, προς το σημείο που λιγοδείχνει, και βουρκώνει. 
Μα τώρα προχωρά, προχωρά στη σιωπή του ταξιδιού, με όλες αυτές τις ενοχλήσεις να του ζαλίζουν το μυαλό. 
Πως θα βρεί ένα νέο δρόμο, πως θα απόφύγει τις συναντήσεις. 
Γιατί αν συναντήσει θα μιλήσει. 
Θα σταθεί. 
Θα φτιάξει μια πατρίδα από ψωμοτύρι και κρασί, θα γελάσει και θα κλάψει. 
Και δε θέλει. 
Θέλει μόνο μια φορά να γίνεται αυτό, ή το πολύ δυό. 
Οι πολλές συναντήσεις του θυμίζουν τα βιβλία του πατέρα του. 
Χαμένος όπως ήταν στο ένα και τ'άλλο βιβλίο σκόρπαγε τη ζωή του σε ξένες έγνοιες, ώσπου μια μέρα τα χάρισε στη βιβλιοθήκη της κοινότητας. 
Ήταν δάσκαλος ο πατέρας και καλός δάσκαλος. Τον αγαπούσαν όλα τα χωριά, ο παππάς τον λάτρευε. 
Μόνο η μάνα γκρίνιαζε που και που για τα λίγα λεφτά και τις πνευμονίες που άρπαζε δω και κει με τις τόσες περιοδίες για "θέματα του τόπου". 
Ίσως από κει να άρπαξε η οικογένεια αυτή την ευαισθησία με τα πνεμόνια. 
Η μάνα γκρίνιαζε αν και έφτιαχνε πάντα τα πράγματα τρυφερά. Διάβαζε μόνο τη γραφή. 
Τη ήξερε απ΄έξω αν και με λάθη πολλά. 
Ο πατέρας τη διόρθωνε τρυφερά. Δε γίνονταν τέτοια πράγματα στα χωριά, μόνο σε αυτούς γίνονταν. 
Κακό το ριζικό τους να έχουνε τέτοια κουσούρια. Μια φορά που διάβαινε συνάντησε έναν μαύρο καλόγερο και του το έχωσε καλά στο μυαλό αυτό. "Τον φάγανε τα άθεα τα βιβλία τον πατέρα σου, καταραμένος έγινε". 
Δεν είχε τέτοια πράγματα ο πατέρας μου, σκέφτηκε, μόνον βιβλία για το θεό. 
Αλλά μάλλον ο μαυροκαλόγερος όλα το ίδιο τα βλέπει. Προχωρώντας είχε τόσα να αποφύγει. 
Ύαινες, μαυροκαλόγερους, και ψυχρούς αγέρηδες. 
Δε πρέπει να αρρωστήσω ξανά, είπε. 
Κουράστηκε να σκέφτεται. 
Κάθε φορά σκέφτονταν και κάτι παραπάνω. 
Ένα νέο εμπόδιο. Ίσως θά' πρεπε να πάρει το συντομότερο δρόμο για τη δημοσιά. 
Τόσο καιρό έγινε αυτός ο καινούργιος δρόμος αλλά ήταν τόσο άσχημος που τον απέφευγε. 
Ή σκόνη ή λάσπη. 
Ακόμα δεν είχε ανοίξει γραμμή για κτελ. 
Έμαθε πως θα ανοίξει του χρόνου. 
Ο δρόμος θα συντομέψει πολύ. 
Μισή μέρα με τα πόδια, λίγες ώρες με το λεωφορείο. 
Μέχρι τότε ποιός ζεί, ποιός πεθαίνει. 
Θα κοιμηθεί λίγο νωρίς σήμερα, αν τρέξει λίγο και φτάσει στη πόλη λίγο πριν βραδιάσει. 
Όταν ο Ήλιος πέφτει θα ήθελε να πιεί το καφεδάκι του στον θειό που τον περιμένει, πριν ξαπλώσει κι αλλάξει. 
Να δει τη πτώση αυτού του γίγαντα νικητής, και τις φουσκάλες του καφέ να ιριδίζουν στο μωβ της πτώσης. 
Να ήταν όλα καλά. 
Πόσο καλά θα ήταν τα πράγματα αν ήταν καλά. 
Να ζούσαν όλοι και αυτός να κοίταγε μόνον δουλεύοντας. 
Να πέθαινε κάποτε χωρίς κουβέντα περιτριγυρισμένος από σκληρά πρόσωπα έγνοιας. Αυτά τα πρόσωπα που δεν τα διαπερνάει καμμία ακτίνα. 
Αυτά που απλώνουν χέρια, σε σηκώνουν, σε σκεπάζουν και σε κρύβουν βαθιά στον εαυτό σου. Θυμάται μια μέρα με τι έκπληξη κοίταγαν κάτι πρωτευουσιάνοι αυτά τα πρόσωπα όταν τους έμπασαν σε ένα σπίτι που αρρώσταινε. 
Νόμισαν στην αρχή πως κανείς δε νοιάζονταν. Έτοιμοι θαρρείς να επιπλήξουν τους αγροίκους για τη σκληρότητά τους. 
Αλλά τους πρόλαβε το βήξιμο του γέρου. 
Όλοι σώπαιναν και δούλευαν εντατικά γιά κάθε πνοή του. 
Ο δικός τους γέρος ήταν σε ένα λευκό σπίτι, με καθαρά σεντόνια και γλυκύτατους νοσηλευτές. Αναρωτιέται πότε θα συναντήσει κανέναν από δαύτους. 
Δεν είδε ποτέ κανένα να περνά. 
Τούς έβλεπε μόνο τα καλοκαίρια στη πόλη να κάνουν φασαρία και να χαρίζουν ευτυχισμένα χαμόγελα. 
Μόνο αυτό θυμάται και το απέφευγε σα το διάολο. Αλλά τώρα που δεν είναι και καλά τα πράγματα δε θυμόταν ούτε αυτό. 
Ήταν εύκολο να είσαι δυστυχισμένος τελικά. Περπατάς και περπατάς ώσπου να σπάσεις για τα καλά. 
Γι'αυτό είπε να περπατά κάπου κάπου. 
Μπορεί και να έπαιρνε μαζί του και αυτές τις ακτίνες που τον ταλαιπωρούν. 
Να τις βύθιζε ξανά στη γη μαζί του, εκεί κάτου. Πως να είναι η γη ακόμα πιό κάτου απ'το πόδι του; όχι δε σκέφτονταν το θάνατο τότε, αλλά την ανάσταση μέσα στη γη. 
Μιά ρίζα που θα φύτρωνε μέσα στη γη με μιά χούφτα αρπαγμένες ακτίνες, για πάντα. 
Όλα αυτά για πάντα χωμένα στη ζέστη της και στα ρέματα που την ποτίζουν από μέσα της. 
Δε θα χώνονταν τίποτα εκεί μέσα. 
Ούτε θα τρύπωνε ο θάνατος ξανά. 
Και θα έβλεπε αυτά που ήθελαν να ιδωθούν. Πολλές φορές σκάλιζε το χώμα. 
Κάποτε με μανία αν στέκονταν κάτω από κανά πλατάνι, κουρασμένος από το δρόμο. 
Μιά φορά ένας περαστικός νόμισε πως ψάχνει κάτι. 
Δε τον διάψευσε, να μη τον κάνει πιο υποψιάρη. 
Ναι του'πε. 
Ψάχνω ένα δακτυλίδι που έχασα κάποτε κάπου δω. Μήπως τό'δες πουθενά; Και τότε ο άλλος ησύχασε. 
Τι να πεις σ'ανθρώπους που ψάχουν και ψάχουν θησαυρούς; τι να τους πεις; πως ψάχεις ρίζα και νερό; χυμούς και φωτιά φυλαγμένη μέσα στη ζωή; θα σε περάσουν για λωλό. 
Ψάχτε λοιπόν χρυσάφι και θα βρείτε ό,τι βρείτε. Εγώ φεύγω, τού'πε. Αν βρείς κάτι κράτα το. 
Στο χαρίζω. Και τότε έφυγε. Κι αυτό το θυμάται. 
Σα πολλά μαζεύτκαν, είπε. Σα πολλά..

Και συνέχισε..





Ιωάννης Τζανάκος

Παρασκευή, 14 Ιουλίου 2017

θάλασσα..



Η θάλασσα με τις αβυσσαλέες της ιδιότητες είναι ιδανική στο να συμβολίζει το ασυνείδητο, αλλά δεν παύει να έχει επιφάνεια η οποία ενίοτε μόνον αντανακλά το φως και δύναται να στηρίξει ένα πλοιάριο που δεν θα βυθισθεί ποτέ εντός της.
Το φως δεν αντανακλάται μόνον στην επιφάνειά της αλλά και βυθίζεται εντός της, και πάντα η επιφάνεια μπορεί να γίνει η παγίδα βύθισης τού αμέριμνου ή ανήσυχου πλοιαρίου, αλλά δεν υπάρχει ούτε μοίρα ούτε προκαθορισμός. 


Ιωάννης Τζανάκος

Τρίτη, 11 Ιουλίου 2017

2 προβληματικές ορολογίες...



Από τη στιγμή που πέρασε στο ιστορικό παρασκήνιο ή αποσύρθηκε σιγά σιγά πλήρως η αποικιακή μορφή της (δυτικής κυρίως) ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας, για να περιγραφεί η συνέχιση τής κυριαρχίας αυτής πάνω στις πρώην αποικίες ή και ευρύτερα στο "άλλο" μέρος του πλανήτη χρησιμοποιήθηκε ο όρος νεοαποικιοκρατία ή ακόμα και ο πρόχειρος όρος μισο-αποικία.
Νομίζω πως πέραν της χρησιμότητας αυτής της χρήσης, όταν έχουμε επίγνωση του πρόχειρου και μεταφορικού, ίσως και αναγκαίου ρητορικού, χαρακτήρα της, χρειάζεται μια κριτική απόσταση και ένας περιορισμός της, ακόμα και κατάργηση των όρων αυτών.
Χρειάζεται ένα άλλο πλαίσιο κατανόησης της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης.

Το ίδιο πρόβλημα παρουσιάζεται και με τον όρο της "εθνικής ανεξαρτησίας" στον βαθμό που αυτός αυτονομείται υπέρμετρα και σημαίνει ξεκάθαρα δημαγωγικές εθνικιστικές ή υπερεθνικιστικές αλλοιώσεις του πραγματικού πλαισίου που σήμαινε και σημαίνει ακόμα κάτι σημαντικό στα πλαίσια της κρατικής και λαϊκής κυριαρχίας ως κοινωνικών ορίων απέναντι στην μεγάλη ξένη κυριαρχία, τα οποία (όρια) δεν σημαίνουν ποτέ μιαν πλήρη και μεταφυσικοποιημένη εθνική ανεξαρτησία, δηλ. ένα όνειρο ή μια φενάκη που μόνον ως φασιστικό απομονωτικό και ομογενοποιητικό εθνοολοκληρωτικό ιδεολόγημα μπορεί να "σταθεί".
Η εθνική ανεξαρτησία μπορεί να υπάρξει περισσότερο ως εθνική ή λαϊκή αυτονομία και ακεραιότητα στα πλαίσια τής αντικειμενικής και υποκειμενικής ενότητας, αλληλεξάρτησης και αλληλεπίδρασης μεταξύ κοινωνιών και λαών, η οποία προϋποθέτει αυτή την αυτονομία για να είναι δημοκρατική αλλά δεν περιορίζεται ούτε καν από αυτήν ακόμα κι αν αυτή (η εθνική ή λαϊκή αυτονομία) έχει ήδη υπάρξει με τον περιορισμένο τρόπο που αρμόζει στην έννοια ή ιδέα.
Η κριτική της ιδεολογικής φετιχοποίησης και αλλοτριωτικής αυτονόμησης αυτού του "συνθήματος" δεν μπορεί παρά να είναι κριτική και του ίδιου του συνθήματος καθαυτού.
Εννοείται πως οι υπερεθνικιστικές κραυγές για την "σημερινή" εγκατάλειψή του κάθε άλλο παρά ανταποκρίνονται στην πράξη στα όποια δημοκρατικά εθνικά συμφέροντα και τις όποιες δημοκρατικές εθνικές αξίες.



Ιωάννης Τζανάκος

Δευτέρα, 10 Ιουλίου 2017

Moon of Alabama: Syria - The Alternet Grayzone Of Smug Turncoats


July 10, 2017

Syria - The Alternet Grayzone Of Smug Turncoats

Max Blumenthal is a well connected and known author who has done work on the Palestinian cause from a somewhat leftish perspective. He is also an arrogant and ignorant showman.
Blumenthal currently edits the Alternet Grayzone project. In their recent writings he and his co-writers profess to dislike the al-Qaeda led opposition in Syria. Yet it is exactly the same opposition they earlier vehemently supported.
Yesterday the Real News Network interviewed Blumethal on his recent piece about CNN's al-Qaeda promotion. The headline: Max Blumenthal on How the Media Covers Syria. During the interview Blumenthal laments the failure of progressive media on Syria:
In my opinion, they have abrogated their mission, which should be to challenge mainstream narratives and particularly imperial narratives on issues like Syria. I understand there are massive human rights abuses by the Syrian government, but that's not reason enough to not explore what the West's agenda, the Gulf agenda is for that country, what the consequences are, to actually get into the geopolitical issues. Instead, we've seen Democracy Now propagate generally a regime change narrative. I don't believe they actually have a line on Syria. It's more a fear of actually taking on the official line. I haven't found a single article in the Intercept challenging the regime change line on Syria.
Blumenthal is outraged, OUTRAGED, that "progressive" media peddle the Syria conflict along "the official line".
Yet in 2012 Max Blumenthal resigned as columnist from the Lebanese paper Al Akhbar English because the paper did not write along "the official line". He publicly (also here) smeared and accused his Al Akhbar collegues for taking a cautious or even anti-opposition position on Syria. They challenged the mainstream narratives while Blumenthal, with his resignation and his writing about it, solidly aligned with the imperial project. Back then he himself went along "the official line". Then as now the Real News Network helped him along:
I noticed that it was publishing op-eds by people like Amal Saad-Ghorayeb, who were just openly apologetic of the Assad regime, if not cheerleading Assad as this kind of subaltern freedom fighter leading what she called a front-line resisting state, or Sharmine Narwani, the blogger who was nickel-and-diming civilian casualty counts, [..]
...
This just was really too much for me.
...
My problem was that the opinions at Al-Akhbar's website in support of the Assad regime, which I've identified specifically by Amal Saad-Ghorayeb and Sharmine Narwani and by the editor-in-chief, Ibrahim al-Amin, were not based on any journalistic fieldwork. They're based on poring over YouTube clips, looking at textbooks, or really disturbing citations by Amin of anonymous regime sources, including documents that he cited which he referred to as investigations of people detained for trafficking weapons.
At that time Max Blumenthal was sitting in the U.S. stenographing Syrian opposition propaganda. Yet he accused Sharmine Narwani and other writers living in Lebanon and Syria of lack of journalistic fieldwork and of "poring over YouTube clips". Narwani wasn't amused by his ignorance:
I have made two trips to Syria in the past six months – the first to interview a wide range of domestic opposition figures, most of whom have spent years languishing in Syrian prisons; the second just a week ago, to spend time with the UN Observer team and learn about the changed military landscape throughout the country. No journalistic fieldwork? How would Max know? He has done none on Syria, yet he presumes to condemn the dogged pursuit of truth by others.
Al Akhbar early on recognized the foreign sponsored insurgency in Syria for what it is. Max Blumenthal took the easy route of joining the anti-Syrian propaganda train. Even worse - he publicly smeared the writers at Al Akhbar who were searching for the least harmful solution for Syria.
Now Max Blumenthal has found an outlet that pays him for writing along the very line he condemned when he resigned from Al Akhbar. Nowhere do I find an explanation by Blumenthal for his change of position. No public apology for smearing his former colleagues has been issued by him.

Max Blumenthal's sidekick and often co-author at the Grayzone project is Ben Norton. In his own latest piece Norton blames various pundits and main stream media for pushing for regime change in Syria. Conveniently he does not mention that he himself wrote along that line.
In January 2015 Norton accused the Syrian government of besieging Palestinian refugees in a suburb of Damascus: ‘No to martyrdom by hunger in Yarmouk camp’: Palestinian refugees protest Assad’s siege. Norton had never set a step inside of Syria. His reporting was solely based on opposition talk and videos.
Others did fieldwork. Three month before Norton published his piece Sharmine Narwani had written about her recent visit to Yarmouk:

At the entrance of the camp, I was greeted by armed Palestinians who are part of a 14-group ‘volunteer force’ formed for the purpose of protecting Yarmouk and ejecting the rebel fighters deep inside the camp.
...
The stories these fighters tell me is nothing I have read in English, or in any mainstream publication outside Syria. Theirs is a story that is black-and-white. Thousands of Islamist fighters invaded and occupied Yarmouk on December 17, 2012, and Palestinians and Syrians alike fled the camp, literally beginning the next day.
The Syrian government wasn't besieging hungry Palestinian refugees in Yarmouk. Most of those had long moved away from the camp. It was isolating al-Qaeda  groups who had taken control of the camp by force. Professor As'ad AbuKhalil accused Norton of lying about the real situation:
Ben Norton on Yarmouk camp
This article seems to reproduce word-for-word the talking points of the Syrian exile opposition. In the case of the Yarmouk camp, there are two killers: the Syrian regime and the Nusrah front and other Bin Ladenites on the other side. The residents are victims of both sides. Norton does not mention the role of the rebels in using the camp for their won ends, and in shooting at aid convoys.
There was plenty of information available that the Yarmouk camp was an al-Qaeda occupied zone. Ben Norton ignored it and instead parroted opposition propaganda.
Norton is now accusing other media of doing what he did over several years of the Syria conflict: falsely attributing every calamity in Syria to the government while repeating the taking points of the head-chopping Takfiris and the forces behind them. Nowhere have I found an apology or explanation by Norton for his change of sides.

Another author at the Alternet Grayzone project is Rania Khalek. She lately had some trouble for taking a stand against the armed insurgency in Syria. It came after her own turn on the issue.
Last month Khalek lambasted the media for ignoring the misdeeds of the opposition: Ignored By Western Media, Syrians Describe the Nightmare the Armed Opposition Brought Them
American media outlets from right to left seem to imagine that there is a democratic mass movement living in Al Qaeda’s Idlib. Or they insist that the uprising was always moderate and democratic until Assad’s bombs transformed protesters into armed and radical insurgents, a common talking point that permeates any discussion of Syria.
Yet in late April 2011 the same Rania Khalek wrote (also here) along the "common talking point" she now condemns. She (falsely) accused the media of missing the alleged misdeeds of the government against the "protesters". She pushed the "common talking point". Her witness of the media missing the news were the same media she accused of missing it:
Dear Media:
...
I thought I would take it upon myself to fill you in on the less newsworthy items that you missed.
...
Syria’s Bashar al-Assad has stepped up his deadly crackdown on protesters as well, by unleashing the army along with snipers and tanks to open fire at demonstrators.
In her rant about the media missing the news, Khalek links to an Associated Press news piece reproduced at the Guardian site. In it an anonymous witness makes the government-is-shooting claim. It seems to me that the one who missed the really newsworthy issue, the anti-Syrian propaganda campaign, was Khalek herself.

Even in the first days of protests in Syria the Saudi financing behind the exile opposition and the "protests" was already well documented. On April 9 2011 12 soldiers were killed and 23 wounded in a confirmed ambush in Banyas, Latakia. This was freely available neutrally sourced information. The "resistance" in Syria was obviously not peaceful or spontaneous but well financed by sectarian outside forces. It was organized, violent, militarized. It flashed up at the borders in Latakia near Turkey in the north and Deraa near Jordan in the south well before it migrating further into the country. A sure sign that cross border support and supplies played a significant role.
It was also quite clear how the situation was going to develop. As I predicted on April 25 2011:
The most likely scenario is massive sectarian strife with salafi-Sunni attacks on minority Christians and Alawites. Unlike in Egypt there is no sign that the army will abandon the ruling government. [...] There is no sign that a majority or even significant minority of Syrians has any interest in violent regime change.
My current assessment is therefor that the regime will now put up a bit of a fight and, if it can stomach to do that harshly enough, it will win this fight.
The evidence that outside forces pushed an organized armed insurrection under the disguise of "peaceful protests" was there for everyone to see. It was possible to anticipate where this would lead to. Yet Blumenthal, Norton and Khalek did not care to look for facts. They were fiercely on the side of the opposition even as the opposition killed random people and government followers left and right. Now, as the fates of the sides have turned, they sanctimoniously oppose their former favorites. Now they lambast other writers for repeating the sorry propaganda they themselves proffered for years.
In his recent RNN inteview Max Blumenthal proclaims:
[The other side of the narrative] hasn't happened in progressive media. It's why we're pushing, why we're trying to fill the void at the Grayzone project at AlterNet and provide a critical perspective on what the U.S. and its allies have been doing in Syria and what the consequences could be. I think we're probably the only progressive outlet that's consistently doing that.
Oh - f*** you Max.
The BlackAgendaReport 21centurywire, Shermine Narwani and many, many other outlets, including Moon of Alabama, have consistently written on Syria since day one. They immediately recognized the sectarian insurgency for the imperial project that it was and never fell for the "peaceful demonstrator" scam Blumenthal and his fellow hacks propagandized.
Blumenthal knows this well. His piece about the "White Helmets" for Alternet Grayzone was obviously sourced (if not plagiarized) from earlier work by Vanessa Beeley and other authors at the above sites. To then market Alternet Grayzone, which only exists a year or so, as "the only progressive outlet that's consistently" "provide[s] a critical perspective" is worse than marketing talk. It is an outrageous lie.
Any writer, me included, can err in the evaluation of the available facts. One can learn of new facts and one's opinion can turn out to be wrong and change. But one obligation to readers is to stay honest, to admit when one went wrong and to explain why ones opinion has changed. A certain humbleness is an essential ingredient of good writing.
Yet none of that can been seen in the output of Blumenthal and his fellow writers. No apology has been issued by him to the colleagues at Al Akhbar who he publicly smeared and accused. Neither Norton nor Khalek have explained their change of position. Blumenthal now publishes pieces based on the archive material of those progressive outlets which have long had a critical view on the Syria issue. Yet he claims that no such outlets exit.
If they are helpful for the cause Max Blumenthal, Ben Norton and Rania Khalek are welcome to join those writers who all along published against the imperial designs for Syria. It would feel much better through if their newly discovered "progressiveness" on Syria would not have the distinct smell of mere opportunism.
Posted by b on July 10, 2017 at 11:16 AM | Permalink
Comments

eastmediterranean -- Τεχνητά και φυσικά κράτη στον αραβικό κόσμο


Τεχνητά και φυσικά κράτη στον αραβικό κόσμο

Η συζήτηση περί «τεχνητών συνόρων» στον αραβικό χώρο είναι παλιά. Γίνεται όμως ξανά επίκαιρη, βλέποντας τη σημερινή αποσταθεροποίηση στην περιοχή. Διάφορα αραβικά κράτη (Λιβύη, Υεμένη, Συρία, Ιράκ) έχουν ουσιαστικά καταρρεύσει. Είναι επόμενο να αναρωτιόμαστε αν ζούμε σήμερα το τέλος αυτών των συνόρων και την ανάδυση μιας «νέας τάξης πραγμάτων» στον αραβικό κόσμο.
Τεχνητά ή φυσικά σύνορα
Η λογική αντίδραση όταν ακούει κάποιος για «τεχνητά σύνορα» είναι να αναρωτηθεί: δεν είναι όλα τα σύνορα τεχνητά, αφού τα έχουν καθορίσει οι άνθρωποι; Ακόμα και στην περίπτωση που χρησιμοποιείται ένα πραγματικό φυσικό εμπόδιο, όπως ένα ποτάμι (π.χ. ο Έβρος ή ο Δούναβης), είναι οι άνθρωποι που το μετατρέπουν σε επίσημο σύνορο.
Επομένως, όταν αναφερόμαστε σε αντίθεση «φυσικών» και τεχνητών συνόρων, εννοείται ότι δεν μιλάμε κυριολεκτικά. «Φυσικά» ονομάζονται κράτη τα οποία έχουν πίσω τους μια σημαντική ιστορική παράδοση και τοπικές ρίζες: είτε ως ανεξάρτητες ή ημιαυτόνομες οντότητες, είτε ως παραδοσιακοί χώροι διαμονής συγκεκριμένων εθνοτικών ομάδων. Αντίθετα, «τεχνητά σύνορα» ονομάζονται τέτοια, που δημιουργήθηκαν από εξωτερικές δυνάμεις μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, αγνοώντας την ιστορική παράδοση ή την εθνο-θρησκευτική πραγματικότητα.
Στα Βαλκάνια ή τη Μικρά Ασία τα κράτη μοιάζουν να έχουν κάποια «φυσικότητα»: μπορεί να μην υπήρχε σημαντική συνέχεια με ιστορικές κρατικές οντότητες, στήθηκαν όμως στη βάση κάποιων υπαρκτών εθνοτικών, γλωσσικών ή θρησκευτικών διαφορών. Στην περιοχή που δημιουργήθηκαν η Ελλάδα, η Τουρκία, η Αλβανία ή η Σερβία, η πλειοψηφία του πληθυσμού ήταν λίγο πολύ ελληνική, τουρκική, αλβανική ή σερβική αντίστοιχα – έστω και αν αυτή η πλειοψηφία δεν ήταν τόσο κυρίαρχη όσο σήμερα και οι έννοιες αυτές όχι τόσο καθαρές.
Τι έγινε όμως στα υπόλοιπα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας; Στη Μέση Ανατολή, όπου κυρίαρχη γλώσσα είναι τα αραβικά, δεν δημιουργήθηκε ένα ενιαίο αραβικό κράτος, ούτε τα σύνορα χαράχτηκαν στη βάση των θρησκευτικών διαφορών π.χ. ανάμεσα σε Σουνίτες, Σιίτες, Αλαουίτες ή Χριστιανούς. Εξαίρεση είναι το Ισραήλ, το οποίο δημιουργήθηκε κυρίως με εξωτερική παρέμβαση (των Ευρωπαίων Εβραίων), ενώ μόνο μερική εξαίρεση ήταν ο Λίβανος, που φτιάχτηκε με τέτοιον τρόπο ώστε να έχει μια (μικρή) χριστιανική πλειοψηφία – η οποία όμως έτσι κι αλλιώς σήμερα δεν υφίσταται.
Αν όμως δεν έπαιξαν ρόλο οι εθνο-θρησκευτικές διαφορές, τότε τι; Είναι τα σημερινά σύνορα στον αραβικό κόσμο απλά μια κληρονομιά των αποικιοκρατών, ή συνέχεια ιστορικών παραδόσεων; Και τι σημαίνει αυτό για την επιβίωση τους; Όπως θα περίμενε κάποιος, εύκολες απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα δεν υπάρχουν.
Η κληρονομιά των Σάικς-Πικό
Όταν κάποιος μιλάει για τεχνητά αποικιοκρατικά σύνορα στον αραβικό κόσμο, σχεδόν αυτόματα μπαίνει στη συζήτηση και η συμφωνία Σάικς-Πικό. Μ’ αυτό το όνομα (από τους διπλωμάτες οι οποίοι την διαπραγματεύτηκαν) έχει περάσει στην ιστορία η μυστική συμφωνία μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας, με την οποία μοίρασαν μεταξύ τους τα οθωμανικά εδάφη της Μέσης Ανατολής το 1916: ενώ δηλαδή η έκβαση του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν είχε ακόμα κριθεί και οι Αγγλογάλλοι δεν είχαν καν τον έλεγχο στην περιοχή.
Τα όρια των περιοχών αγγλικής και γαλλικής επιρροής/ελέγχου με βάση τη συμφωνία Σάικς-Πικό. Από κάτω φαίνονται τα σύνορα των σημερινών κρατών, ώστε να μπορεί να γίνει η σύγκριση.
Πηγή εικόνας


Όταν το τέλος του πολέμου βρήκε τους Αγγλογάλλους νικητές και τους Οθωμανούς ηττημένους, οι πρώτοι μπορούσαν να εφαρμόσουν την συμφωνία. Διάφοροι άλλοι παράγοντες, όπως το κεμαλικό κίνημα, οδήγησαν μεν σε σημαντικές τροποποιήσεις (η σημερινή Συρία και ο Λίβανος αντιστοιχούν στην τελική γαλλική περιοχή και το Ισραήλ, τα παλαιστινιακά εδάφη, η Ιορδανία και το Ιράκ στη βρετανική). Σε γενικές γραμμές όμως, βλέπουμε ότι η συμφωνία Σάικς-Πικό παρέμεινε οδηγός για τη μοιρασιά των εδαφών της αραβικής Ανατολής.
Ακόμα και ο εσωτερικός διαχωρισμός της αγγλικής και γαλλικής περιοχής σε κράτη βασίστηκε στις αποφάσεις των εξωτερικών δυνάμεων, έστω με την κάλυψη της Κοινωνίας των Εθνών (τον πρόγονο του ΟΗΕ). Οι Γάλλοι διαίρεσαν την περιοχή εντολής που τους δόθηκε σε 5 «κρατίδια», από τα οποία τα τέσσερα μεν ενώθηκαν στη συνέχεια συγκροτώντας τη σημερινή Συριακή Αραβική Δημοκρατία, το πέμπτο όμως έγινε ξεχωριστό κράτος: ο Λίβανος. Όσο για την αγγλική ζώνη επιρροής, χωρίστηκε σε τρία τμήματα: το Ιράκ, την Υπεριορδανία και την Παλαιστίνη. Τα δύο πρώτα έγιναν τα ανεξάρτητα κράτη που ξέρουμε, ενώ στην μεγαλύτερη έκταση του τρίτου δημιουργήθηκε το κράτος του Ισραήλ, που μετά το 1967 έφερε υπό την κατοχή του και τα υπόλοιπα τμήματα της πρώην βρετανικής Παλαιστίνης.
Η περιοχή Γαλλικής Εντολής, χωρισμένη σε πέντε κρατίδια. Το Σαντζάκι της Αλεξανδρέτας (μπλε) ανήκε αρχικά στο κράτος του Χαλεπίου (κόκκινο), δόθηκε όμως αργότερα στην Τουρκία.
Πηγή: en.academic.ru


Φυσικά, αυτοί οι διαχωρισμοί δεν ήταν εντελώς αυθαίρετοι. Μια ιστορική περιοχή «Μεσοποταμία» ή «Ιράκ» υπήρχε πάντα: μάλιστα, για μια περίοδο κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, λειτουργούσε ως σχεδόν ενιαία και αυτόνομη οντότητα εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Επίσης, ένα καθεστώς ιδιαίτερης αυτονομίας είχε στα τελευταία οθωμανικά χρόνια και το όρος Λίβανος.
Παρ’ όλα αυτά, στη συμφωνία Σάικς-Πικό γίνεται μια μάλλον βάσιμη κριτική ότι αγνόησε ιστορικές συνέχειες και εθνο-θρησκευτικές ιδιαιτερότητες. Το κράτος του Ιράκ σχηματίστηκε από την ένωση τριών διαφορετικών οθωμανικών επαρχιών (Μοσούλη, Βαγδάτη, Βασόρα), συγκεντρώνοντας σ’ ένα κράτος ετερογενείς πληθυσμούς (Κούρδοι στο Βορρά, Σουνίτες Άραβες στη Δύση, Σιίτες Άραβες στο Νότο). Η «ιστορική Συρία» αντίθετα μοιράστηκε με τρόπο ώστε να εξισορροπηθούν οι αγγλικές και γαλλικές ορέξεις, αγνοώντας λίγο πολύ τα παλιά όρια ανάμεσα στις οθωμανικές επαρχίες και ιστορικές παραδόσεις.
Τα βιλαέτια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας προς το τέλος της 19ου αιώνα.
Πηγή εικόνας
Η γεωγραφική κατανομή των θρησκευτικών κοινοτήτων και τα σημερινά σύνορα.


Η συμφωνία Σάικς-Πικό είναι πλέον 101 χρονών και παραμένει ένα σύμβολο της αποικιοκρατίας στην περιοχή. Πολλοί την έχουν κατηγορήσει και επίσης πολλοί (παναραβιστές, κομμουνιστές, Σύριοι εθνικιστές, ισλαμιστές) έχουν υποσχεθεί την κατάργηση των συνόρων που βασίστηκαν σ’ αυτή. Παρ’ όλα αυτά, τα συγκεκριμένα σύνορα παρέμειναν σχεδόν ανέγγιχτα μέχρι τις μέρες μας. Και είναι κάπως τραγικό ότι οι πρώτοι που κατάφεραν να τα καταργήσουν, τουλάχιστον σε ένα μέρος τους (θα δούμε και για πόσο), είναι οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους – κάτι που οι ίδιοι φυσικά δεν παραλείπουν να διαφημίζουν.
Σύγχρονα και παραδοσιακά κράτη στο Μαγκρέμπ
Ας περάσουμε στην άλλη άκρη του αραβικού κόσμου, τo Μαγκρέμπ (Δύση στα αραβικά): Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Λιβύη. Όλες αυτές οι χώρες γνώρισαν την αποικιοκρατία: την ισπανική ένα μέρος του Μαρόκο, τη γαλλική το υπόλοιπο Μαρόκο, η Αλγερία και η Τυνησία, την ιταλική η Λιβύη. Έχουν όμως και μια δική τους παράδοση, που πάει πολλούς αιώνες πίσω.
Ξεκάθαρη περίπτωση είναι το Μαρόκο, το οποίο ήταν ήδη ανεξάρτητο σουλτανάτο για πολλούς αιώνες μέχρι και το 1912, όταν μετατράπηκε σε ισπανο-γαλλικό προτεκτοράτο. Ακόμα και τότε διατηρήθηκε ο θεσμός του Σουλτάνου – ο οποίος πήρε τον τίτλο του βασιλιά, όταν το Μαρόκο απέκτησε το 1956 πάλι την ανεξαρτησία του.
Στο υπόλοιπο Μαγκρέμπ δεν υπήρχαν επίσημα ανεξάρτητα κράτη, αφού η Οθωμανική Αυτοκρατορία το είχε θέσει υπό την κυριαρχία της.  Υπήρχαν όμως οντότητες, οι οποίες στην ουσία ήταν αυτόνομες, με δικό τους ηγεμόνα η κάθε μια: είχαν μάλιστα ιδιαίτερα κακή φήμη ως κράτη-προστάτες της πειρατείας. Πρωτεύουσες ήταν το Αλγέρι, η Τύνιδα και η Τρίπολη. Το Αλγέρι και η Τύνιδα διατήρησαν αυτή την αυτονομία τους, μέχρι που έγιναν γαλλικές αποικίες το 1830 και 1881 αντίστοιχα.
Τα παλιά κράτη της Μπαρμπαριάς στη Βόρεια Αφρική.
Πηγή εικόνας


Η Λιβύη είναι κάπως πιο ιδιαίτερη περίπτωση, αφού η Τρίπολη ήταν ημιανεξάρτητη μόνο μέχρι το 1835, όταν οι Οθωμανοί αποφάσισαν να τη θέσουν υπό την απ’ ευθείας διοίκηση τους. Αν και τη διατήρησαν ως ενιαίο βιλαέτι, ιστορικά ξεχώριζαν πάντα η περιοχή της Τριπολίτιδας από την Κυρηναϊκή στα ανατολικά και το Φεζάν στο Νότο. Αυτόν το διαχωρισμό χρησιμοποίησαν οι Ιταλοί αποικιοκράτες (οι οποίοι μόλις το 1934 ενοποίησαν τις τρεις αυτές αποικίες τους, δίνοντας τους το όνομα «Λιβύη»), αλλά συνεχίστηκε και με την ανεξαρτησία μετά τον Β’ Παγκόσμιο, ως χωρισμός σε τρεις αυτόνομες περιοχές. Ο διαχωρισμός καταργήθηκε μεν στη συνέχεια, η διαφορετική παράδοση αυτών των περιοχών παρέμεινε όμως ενεργή, έτσι ώστε να ξαναζωντανέψει και να παίξει ρόλο και στις σημερινές συγκρούσεις: με την πτώση του Καντάφι, ακούγονται πάλι δυνατά φωνές που ζητούν αυτονομία για την Κυρηναϊκή.
Παρά την ιδιαιτερότητα της Λιβύης, γενικά βλέπουμε ότι στο Μαγκρέμπ τα σημερινά κράτη έχουν πίσω τους μια παράδοση, η οποία μόνο προσωρινά διακόπηκε μέσω της αποικιοκρατίας. Τα ακριβή τους σημερινά σύνορα, ιδιαίτερα στην περιοχή της Σαχάρας, είναι μεν ως ένα σημείο κληρονομιά των αποικιοκρατών: η Λιβύη απέκτησε π.χ. τη σημερινή της μεγάλη έκταση μετά από παραχωρήσεις των Γάλλων και των Άγγλων από τις δικές τους γειτονικές αποικίες προς την Ιταλία. Παρ’ όλα αυτά, οι πυρήνες των σημερινών κρατών αντιστοιχούν περίπου και στις παλιές κρατικές οντότητες: υπάρχει δηλαδή μια συνέχεια.
Η Αίγυπτος: το κράτος του Νείλου
Ανάμεσα σε αραβική Δύση και Ανατολή, βρίσκεται το πιο μεγάλο σε πληθυσμό αραβικό κράτος: η Αίγυπτος.  Λίγα κράτη στον κόσμο θα μπορούσαν να είναι τόσο «φυσικά», με μια παράδοση πολλών χιλιετιών, η οποία σε κάποιο βαθμό συνεχίστηκε ακόμα και κάτω υπό την εξουσία ξένων κατακτητών. Στα τελευταία οθωμανικά χρόνια, ο διοικητής της Αιγύπτου είχε μάλιστα το προνόμιο να είναι αντιβασιλέας. Ο Μεχμέτ Αλή ως αντιβασιλέας της Αιγύπτου ήταν τόσο αυτόνομος, που έφτασε να απειλεί την ίδια την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Και η Αίγυπτος γνώρισε φυσικά την αποικιοκρατία. Η φυσική της ιδιαιτερότητα είναι όμως πολύ καθαρή: η Αίγυπτος είναι η γη του Νείλου, στην κοιλάδα και στο δέλτα του οποίου ζει η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού. Λίγες ηπειρωτικές χώρες στον κόσμο έχουν μια κρατική παράδοση τόσο στενά δεμένη με μια ιδιαίτερη φυσική γεωγραφία.
Χάρτης της σημερινής πυκνότητας πληθυσμού στην Αίγυπτο. Πηγή εικόνας


Η αραβική χερσόνησος
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ποτέ δεν κατάφερε (ή δεν ενδιαφέρθηκε) να κυριαρχήσει εντελώς στην περιοχή της αραβικής χερσονήσου. Στην εποχή της αποικιοκρατίας, τον πρώτο λόγο στην περιοχή τον είχαν οι Βρετανοί. Το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, το Άμπου Ντάμπι και τα άλλα κρατίδια που αποτελούν σήμερα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν, ήταν όλα βρετανικά προτεκτοράτα, επίσημα ή ανεπίσημα. Ως αυτόνομα κρατίδια υπήρχαν όμως από πριν, συνήθως μάλιστα υπό τις δυναστείες που τα κυβερνούν ακόμα και σήμερα: δεν πρόκειται για μια διάσπαση βρετανικής έμπνευσης. Ιδιαίτερη περίπτωση είναι εδώ η Υεμένη, της οποίας το βόρειο και το νότιο τμήμα έχουν διαφορετική πολιτική ιστορία, φυσική γεωγραφία, ακόμα και θρησκευτικό προσανατολισμό: η συμβίωση τους σ’ ένα κοινό κράτος από το 1990 και μετά ήταν και παραμένει δύσκολη.
Όσο για το τωρινό πιο σημαντικό κράτος της περιοχής, τη Σαουδική Αραβία, οι ρίζες του βρίσκονται ήδη στον 18ο αιώνα, όταν το πουριτανικό ισλαμικό κίνημα του Ουαχαμπιτισμού συμμάχησε με την ντόπια οικογένεια των Σαούντ και κατάφερε να κυριαρχήσει τουλάχιστον σε ένα μεγάλο μέρος του σημερινού ανατολικού τμήματος της χώρας. Τη Χετζάζη πάντως, τη σημερινή δυτική ακτή, την απέκτησαν μετά τον Α’ Παγκόσμιο. Η συμμαχία με τις ΗΠΑ έπαιξε φυσικά ρόλο στο να πετύχουν οι Σαούντ να διατηρήσουν και τα δύο αυτά ετερογενή τμήματα ενωμένα ως ένα κράτος.
Σύνορα: παρελθόν, παρόν και μέλλον
Πως μπορούν όλα αυτά να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε τη σημερινή κατάσταση στις αραβικές χώρες; Ένα μάλλον εύκολο συμπέρασμα που θα έβγαζε κάποιος, είναι ότι τα κράτη, των οποίων η κρατική παράδοση είναι πιο «ρηχή», καταρρέουν πιο εύκολα: η Συρία και το Ιράκ, η Υεμένη, η Λιβύη. Ο Λίβανος γνώρισε τη δική του περίοδο κατάρρευσης από το ’75 ως το ’90 και ακόμα δεν έχει βρει εντελώς τη συνοχή του. Μ’ αυτή τη λογική, η επόμενη υποψήφια θα ήταν μάλλον η Ιορδανία. Αντίθετα, για τα κράτη με πιο «βαθιά» παράδοση ή/και εθνο-θρησκευτική ομοιογένεια, ακόμα κι αν αυτά έχουν ζήσει μπόλικη πολιτική αστάθεια τα τελευταία χρόνια, όπως η Τυνησία και η Αίγυπτος, η επιβίωσή τους δεν φαίνεται να αμφισβητείται σοβαρά.
Δεν είναι όμως αυτή η κατάρρευση το σύμπτωμα μιας εποχής με συγκεκριμένες συνθήκες; Σε μια περίοδο γενικής κρίσης και σε μια εποχή όπου οι εθνο-θρησκευτικές ή οι τοπικές ταυτότητες προβάλλονται ως το πιο σίγουρο καταφύγιο, είναι αναμενόμενο ότι τα πρώτα κράτη που κλονίζονται είναι αυτά που έχουν την πιο αδύνατη κρατική παράδοση ή/και την πιο περίπλοκη εθνο-θρησκευτική σύνθεση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η σύνδεση των πολιτών ακόμα και με τέτοια κράτη είναι εντελώς αμελητέα, από τη στιγμή που υπάρχουν ήδη για μερικές δεκαετίες. Εξάλλου, ακόμα και τα πιο «παραδοσιακά» κράτη, δεν ήταν κάποτε και αυτά νέα, που τους αφέθηκε χρόνος να δημιουργήσουν αυτήν την παράδοση;
Επίσης, όταν προβάλλουμε ένα ευρωπαϊκό ή βαλκανικό μοντέλο για τη Μέση Ανατολή, δηλαδή τη δημιουργία νέων κρατών στη βάση εθνο-θρησκευτικής ομοιογένειας, το σκεφτόμαστε καλά; Η υποτιθέμενη σταθερότητα που φέρνουν τέτοια κράτη (την φέρνουν όντως;) ήρθε στην Ευρώπη και τα Βαλκάνια μόνο μετά από ιδιαίτερα αιματηρούς πολέμους και άγριες εθνοκαθάρσεις – και λίγα χρόνια αφότου τα με τόση βία και κόπο σχηματισμένα σύνορα σταθεροποιήθηκαν, τα ίδια κράτη τα αποδυναμώνουν, για χάρη μιας υπερεθνικής οργάνωσης όπως η Ε.Ε.
Φυσικά, δεν αποκλείεται το οικοδόμημα των Σάικς-Πικό να καταρρεύσει ολοκληρωτικά και να γεννηθούν εντελώς νέα κράτη στη Μέση Ανατολή, π.χ. ένα ή περισσότερα κουρδικά (ένα ενδεχόμενο που μοιάζει να είναι πολύ κοντά), αραβικά-σουνιτικά, αραβικά-σιιτικά κ.ο.κ. Μόνο όμως επειδή βλέπουμε μια τέτοια τάση σήμερα, δεν σημαίνει ότι η κατεύθυνση δεν μπορεί να αλλάξει και τα σημερινά σύνορα τελικά να διασωθούν – ή να αλλάξουν μ’ έναν τρόπο πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι θα περιμέναμε.

Σχετικά άρθρα

Ιωάννης Τζανάκος - Ιστολόγια

Δρεπάνι

Δρεπάνι
Δρεπάνι..

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Kurdistan

Nichts

Nichts

Πολιτική και Γεωπολιτική..

Στα όρια..

Ουρανός

Ουρανός

Ερμηνείες της ιστορίας..

Επιστημονικά και επιστημονικοφανή..